SAMARQAND VILOYAT O‘LKASHUNOSLIK MUZEYI

SAMARQAND VILOYAT O`LKASHUNOSLIK MUZEYI

FOYDALI MA`LUMOLAR

QOIDALAR:

Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum.


SERVIS VA XIZMATLAR

Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum. Images of the Services, Facilities and Rules at the Hermitage Museum.

ISH TARTIBI

Muzey 09:00 dan 18:00 gacha tashrifchilarni qabul qiladi. (faqat muzey ilmiy bo’limlari xodimlariga shanba va yakshanba kunlari dam olish hisoblanadi)


PRAYSKURANT

Har oyning birinchi yakshanba kuni barcha davlat muzeylariga kirish BEPUL

18 yoshga to`lmagan bolalar va ularga hamrohlik qiluvchilarga Seshanba va Juma kunlari muzeylarga kirish BEPUL

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI FUQAROLARI UCHUN MDH DAVLATLARI FUQAROLARI VA XORIJIY SAYYOHLAR UCHUN

Muzey nomi

Bir kishiga kirish narxi

Bir kishiga kirish narxi

Bir kishiga kirish narxi

20 fevraldan 20 noyabrgacha
(mavsum davrida)

20 noyabrdan 20 fevralgacha
(mavsum bo`lmagan davr)

x

Kattalar (so`m)

18 yoshgacha bo`lgan bolalar (so`m)

Kattalar (so`m)

18 yoshgacha bo`lgan bolalar (so`m)

Kattalar (so`m)

18 yoshgacha bo`lgan bolalar (so`m)

1

SAMARQAND VILOYAT O`LKASHUNOSLIK MUZEYI

3.000 2.000 1.500 1.000 20.000 10.000

MUZEY TARIXI

Samarqand viloyat o’lkashunoslik muzeyi 1981-yil XX asr boshlarida me'mor E.O.Nelle tomonidan eklektik uslubda qurilgan boy savdogar Abram Kalantarovga tegishli bo'lgan eski qarorgohda tashkil etilgan. Muzey binosi me'moriy yodgorlik bo'lib, davlat tomonidan muhofaza qilinadi. Uni bezashda tajribali ustalar - usto Kamol, usto Sadi, usto Hafiz va boshqalar qatnashgan. Ajoyib o'ymakorlik uslubida ishlangan yog'och shift yog’ bo'yoqlar bilan bo'yalgan, devorlari "pardoz" texnikasidan foydalangan holda oqlangan, ko'p qirrali ganch o'yma naqshlari bilan bezatilgan, ganch panjaralar (vitrajlar bilan qoplangan panjaralar) binoga o’ziga xos joziba baxsh etib turibdi. Keramika pechlari o'zining nafis naqshlari bilan ajralib turadi. Oqlangan va yorqin billur qandil zalni bezatishda muhim o’rin tutgan.

Birinchi qavatdagi ekspozitsiyalar viloyatning qadimgi davrlardan XX asr boshlariga qadar bo'lgan tarixni aks ettiradi. Qo’tirbuloq, Zirabuloq, Omonqo’tanning qadimiy joylariga oid tosh qurollar, hayvonlarning suyak qoldiqlari, shuningdek, eng qadimgi odam - kromanyon suyaklari muzeyning eng qadimiy eksponatlaridan hisoblanadi. Panjakent atrofidan topilgan bronza oy boltasi, Pastdarg'om tumani Chakka qishlog’i, Urgut tumanidagi Mo'minobod qabristonidan topilgan ayollar zargarlik buyumlari (sirg'alar, bilaguzuklar va bronza nometallar) har doim e'tiborni tortadi. Bronza va temir davri Ilonsoy, Sevassoy, Takalisoy, Ahalik va boshqa joylarda tushirilgan g'or fotosuratlari bilan keng yoritilgan.

Miloddan avvalgi VIII-VI asrlarda vujudga kelgan, Zarafshon va Qashqadaryo vodiylari hududini egallagan So'g'd O'rta Osiyoda birinchi bo'lib shakllangan shaharlardan biridir. Uning poytaxti Samarqand bo’lgan. Miloddan avvalgi VI asrda forslar tomonidan bosib olingan So'g'd Ahamoniylar davlati tarkibiga kirgan. So'g'dning Makedoniyalik Aleksandr, so'ngra Salavkiylar davlati tarkibiga kirishi mahalliy madaniyatning yunonlar madaniyati bilan o’zaro uyg’unlashuviga olib keldi. Bu davr kulolchilik buyumlari - nafis shakllardagi krujkalar, tangalar bilan ifodalanadi. Kushon davri (eramizning IV-I asrlari) iqtisodiy o'sish, sug'orish, hunarmandchilikning turlari, shahar hayotining gullab-yashnashi bilan tavsiflanadi, bu Kushon podshohlari - Kadfiz II, Xuvishka, Kanishka tangalarida ham o'z ifodasini topgan: sopolchilik buyumlari, chit matolar, marjonlar. Hosildorlik ma'budasi Anaxitaning terrakota haykallari, dafn marosimiga oid atributlar - ossuariyalar, xumdagi dafnlar zardushtiylik dinlari urf-odatlari to'g'risida tasavvur qilish imkonini beradi.

VIII asrda arablar istilosidan keyin hudud "Movaraunnahr" nomi bilan atala boshlandi. Ushbu davrga bag'ishlangan ekspozitsiyada qadimgi Afrosiyob shahrining chiroyli saroy rasmlari nusxalari, So'g'd jangchilarining qayta tiklangan tasviri, qilich va kamon o'qlarining uchlari keltirilgan. IX asrning ikkinchi yarmida Arab xalifaligining qulashi natijasida Movaraunnahrda mahalliy sulola vakillari - Somoniylar hokimiyat tepasiga kelishdi. Davlat poytaxti Buxoroga ko’chdi, ammo Samarqand Markaziy Osiyoning eng yirik siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazlaridan biri bo'lib qolaverdi. Bu davrda kulolchilikda epigrafik bezak, qushlar, baliqlar tasvirlangan yorqin sopol idishlar, shisha va metall buyumlar yasala boshlandi. Misr qizil shishasidan yasalgan idishning parchasi; Eronning Rey shahridan keltirilgan qandil keramikasi, taqdim etilgan tangalarning ko'pligi IX-XII asrlarda xalqaro savdo rivojlanganligini ko'rsatadi. 1212-yilda Samarqand va uning sarhadlari Xorazmshohlar davlati tarkibiga kirdi. Undan keyingi mo'g'ul bosqini son-sanoqsiz falokatlar olib keldi. Ko'rgazmada mo'g'ul jangchilarining qurol-aslahalaridan namunalar, Chingizxon xarobaga aylantirgan Samarqand qal'asining chizilgan tasvirlari joy olgan.

Amir Temurning hokimiyatga kelishi (1370-1405), g'alabali yurishlari va Samarqandning ulkan imperiya poytaxtiga aylanishi bilan mintaqada iqtisodiy va ma'naviy hayotning barcha sohalarida o'sish davri boshlandi. Temur va temuriylar karvon yo'llari, o'tish joylari, karvonsaroylar va hunarmandchilik ustaxonalarini tiklash va qurishda har tomonlama homiylik qilgan. Tashrif buyuruvchilar ko'rgazmada Samarqanddan Qashqadaryo vodiysiga olib boradigan Omonqo’tan orqali o'tadigan yo'l Buyuk Ipak yo'lining Sug'dni O'rta Osiyo va Hindistonning janubiy mintaqalari bilan bog'laydigan eng qisqa qismi ekanligini bilib olishadi. Taxta-qoracha dovonidagi Qutlug’-Yurt qishlog’i, o'sha davr tarixchisi G'iyosiddin Ali ta'rificha, bir necha asrlar davomida karvonsaroy va harbiy qarorgoh rolini o'ynagan. Nodir eksponatlar - XV-XVI asrlarning eng zo'r zobitlarining harbiy va marosim barabanlari, shuningdek De Sanktienning 1678-yilda Amsterdamda nashr etilgan "Temur tarixi" kitobidir.

XVI asr boshlarida Temuriylarning O'rta Osiyo mulklari Shayboniyxon (1451-1510) boshchiligidagi ko'chmanchi qabilalar tomonidan bosib olingan. 17-asrda Ashtarxoniylar sulolasi (1599-1753), keyin esa Mang’itlar (1753-1920) hokimiyat tepasida edi. XVII va XVIII asrning birinchi yarmi ichki kurash va markaziy hokimiyatning zaiflashishi bilan ajralib turdi, natijada Samarqand tanazzulga yuz tutdi. 1740-yilda mintaqa Eron hukmdori Nodir Shoh tomonidan bosib olingan va vayron qilingan. Zalda o'rta asrlarning oxiri jangchilarining qurol-aslahalari - zanjirli sovut, qalqon, kamon va o'qlar mavjud. Muzeyda katta yer egasining turar joy binosi prototipi keltirilgan, bunda hovli ikki qismdan iborat bo’lgan: tashqi (erkaklar uchun) va ichki (ayollar uchun); unda XIX asrga xos bo'lgan liboslar, shuningdek uy-ro'zg'or buyumlari va uy bezaklari mavjud.

Keyingi zalning asl eksponatlari - metall va keramika buyumlari, eski fotosuratlar "Mintaqadagi hunarmandchilik va savdo" mavzusini yoritadi. Hunarmandlar ko'p asrlik boy an'analarga ega, ustaxonalarda birlashtirilgan hunarmandlarning har biri o'ziga xos risola-nizomga ega, ulardan biri zalning derazasida taqdim etiladi.

Darvesh va so'fiylar jamiyatda katta ta'sir ko'rsatgan. Ko'rgazmada xirqa darveshlar xalati, bosh kiyimi - kuloh, munchoq va tumorga singari darveshga xos bo’lgan ko’pgina eksponatlar namoyish etilgan.

XIX asrning o'rtalarigacha maktab ruhoniylar qo'lida bo’lgan. Ta'lim muassasalarining ikki turi keng tarqalgan - maktablar - boshlang'ich ta'lim va madrasalar - oliy maktablar. Zalning derazasida ana o’sha ta’lim dargohlari uchun darsliklar namoyish etilmoqda. "XX asr boshidagi mintaqa aholisining dekorativ-amaliy san'ati va an'anaviy marosimlari" mavzusi asl nafis liboslar va uy-ro'zg'or buyumlari yordamida ochib berilgan. Ayollar uchun to'y zargarlik buyumlari alohida o'rin egallaydi.

XX asr boshida mintaqada jadidchilik harakati tarqaldi. Samarqand uning asosiy markazlaridan biri edi. Jadidchilik g'oyalarining tashabbuskori Mahmud Xo'ja Behbudiy 1913-1914-yillarda o'zbek, tojik, rus tillarida nashr etilgan "Samarqand" ro’znomasining muharriri bo'lib, ijtimoiy institutlarni tubdan qayta qurish va takomillashtirish zarurligini targ'ib qilgan. Taniqli ma'rifatparvarlar Abduqodir Shakuri, Hoji Muin, shuningdek, arab grammatikasi bo'yicha umum e'tirof etilgan darslik "Rahbari maktab" muallifi Ismatullo Rahmatullayev Samarqandda yangi uslubiy maktablar tashkil etish tashabbuskori bo'lganlar. Muzeyda o'quvchilar fotosuratlari, ushbu maktablarning darsliklari taqdim etilgan. Teatrni modernizatsiya qilish g'oyasi Turkiston xalqlarining yangi dunyoqarashini shakllantirishga ham yordam berdi. Zal ekspozitsiyasida taqdim etilgan Samarqandda yangi uslubiy maktablar tashkil etish tarafdorlari tomonidan tayyorlangan spektakllar va mablag’ yig'ish uchun asl plakatlar jamoatchilik ongining yuksalishidan dalolat beradi.

Muzeyga tashrif buyuruvchilar 18-asr oxiri - 19-asr boshlarida ampir uslubida tayyorlangan Evropa mebellarini ko’zdan kechirishlari mumkin. Mutaxassislarning fikriga ko'ra, bu imperator Napoleonga tegishli bo’lgan va keyinchilik kolxoz puliga sotib olingan mebel uzoq vaqt davomida kolxoz boshqarmasi binosida yotgan va nihoyat 2006-yilda muzeyga topshirilgan, hozirda u muzey xonalaridan birini bezatib turibdi.

Tabiiy-tarixiy to'plamlar va matnlar to'plami noyob o'simliklar va hayvonlarning turlarini tanishtiradi, Zarafshon - Samarqand viloyatidagi yagona qo'riqxona haqida so'z yuritadi. Qo’riqxonada noyob, endemik hayvonlar turini - Buxoro kiyigini saqlab qolish va tiklash ishlari olib borilmoqda.

Hozirgi kunda muzeyda "The Joint" xalqaro tashkiloti ko'magi bilan "Hududdagi yahudiylar o'tmishi va bugungi kuni" ko'rgazmasi tashkil etilgan. Ko'rgazmada “Juhuton” (“Yahudiylar”) kvartalining tarixi, ushbu mintaqadagi yahudiylarning hayoti, urf-odatlari va marosimlari haqida ma'lumot beriladi. Shuningdek, bu erda XIX-XX asr Buxoro yahudiylari hayoti va turmushini aks ettiruvchi diniy yodgorliklar, uy-ro'zg'or buyumlari, kiyim-kechaklar, fotosuratlar keltirilgan. Shuningdek, yahudiylarning mintaqa madaniyatiga qo'shgan hissasi, rassomlar, madaniyat va san'at xodimlari, olimlar va sportchilar hamda ularning yutuqlari aks etgan eksponatlar va fotosuratlar mavjud.

Xulosa qilib aytganda, Samarqand viloyat o'lkashunoslik muzeyi shaharning kechagi va bugungi kunini, uning moddiy va madaniy holatini aks ettiradi. Muzey ma'muriyati muzeyning ekskursiya xizmatlaridan bahramand bo’lishingizni tavsiya qiladi.


  • MUZEYNING NOMLANISHI

    SAMARQAND VILOYAT O‘LKASHUNOSLIK MUZEYI

  • TASHKIL TOPGAN YIL:

    1981

  • ISH TARTIBI:

    Muzey 09:00 dan 18:00 gacha tashrifchilarni qabul qiladi. (faqat muzey ilmiy bo’limlari xodimlariga shanba va yakshanba kunlari dam olish hisoblanadi)

  • MANZILI:

    Samarqand shahri, A.Jomiy ko’chasi 51-uy

  • TELEFON:

    +998 (66) 234-82-15

  • E-MAIL:

    info@samarkandmuseum.uz

  • RAHBARI:

    XOLMATOV XUDOYQUL TOSHTEMIROVICH

  • XARITADA JOYLASHUVI:

STATISTIKA

1962
Umumiy eksponatlar
136
Etnografiya
2350
Numizmatika
985
Arxeologiya
98
Hujjatlar fondi
918
Boshqa eksponatlar




FOTOGALLEREYA